Những “nữ kiện tướng” trong làng sinh vật cảnh TP. Hồ Chí Minh
Trong giới Sinh Vật Cảnh Sài gòn, chắc hẳn những cái tên như Hoàng Ny, Anh Thư, Nguyễn Thị Lan, Nguyễn Thị Thu Thanh... không còn xa lạ với nhiều người. Với vai trò là nữ giới, họ ngày càng khẳng định được vị trí của mình trong xã hội. Mỗi người đến với Sinh Vật Cảnh bằng những duyên phận khác nhau, nhưng tựu trung lại họ đều có lòng say mê và đều thành công trong một lĩnh vực mà ưu thế vốn dĩ thường dành cho nam giới. Nhân dịp chào mừng ngày Phụ Nữ Việt Nam 20 - 10, nhóm phóng viên chúng tôi đã may mắn có dịp gặp gỡ và trò chuyện với ba người trong nhóm những "Nữ kiện tướng làng Sinh Vật Cảnh" này...
Biến ước mơ... của chồng thành hiện thực
Nhân vật đầu tiên mà chúng tôi gặp mặt và trò chuyện là Nghệ nhân Nguyễn Thị Hoàng Ny - Giám đốc Trường nghệ thuật bonsai Thanh Tâm. Cổ nhân thường nói rằng "đằng sau thành công của người đàn ông luôn có bóng dáng của người phụ nữ", câu nói này áp dụng cho trường hợp của cô Hoàng Ny thì gần như đúng đến từng ly nhỏ.Ấn tượng đầu tiên của chúng tôi khi tiếp xúc với cô là một người phụ nữ Việt Nam đằm thắm. Ở cô toát lên nét duyên dáng Á Đông ngầm ẩn mà mạnh mẽ. Vốn là một người được đào tạo trong ngành kinh doanh, cô đã sớm nhận ra tiềm năng phát triển của ngành kinh tế sinh vật cảnh. Chồng cô - Nghệ nhân Thanh Tâm nhiễm cái thú đam mê cây kiểng từ thuở nhỏ. Ông luôn trăn trở vì những người tâm huyết với cây kiểng Việt Nam mỗi ngày một ít ỏi. Kiểng Việt Nam phải xuất thô sang nước ngoài với giá quá "bèo bọt", làm sao để ngành cây kiểng mỗi lúc một mạnh lên?! Đồng cảm và san sẻ với những trăn trở của chồng, cô Hoàng Ny nảy ra ý tưởng thành lập Trường Dạy nghề Tư thục bonsai Thanh Tâm. Cô nói: "Lúc đầu đem ý tưởng thành lập trường ra bàn, nhiều người gàn lắm. Họ nói nghề sinh vật cảnh cần gì phải học và đâu phải là nghề chuyên nghiệp. Nhưng tôi nghĩ không hẳn như thế, ở Nhật Bản, Trung Quốc, người ta đều có những trường học và những trung tâm chuyên phụ trách tư vấn về các lĩnh vực sinh vật cảnh. Do ở Việt Nam mình có tâm lý cây cảnh, hoa cảnh chỉ làm để vui chơi nên chưa chú trọng, chứ thực ra nó là một ngành có thể làm giàu được, thậm chí nếu may mắn còn có thể giàu nhanh chóng".
Thế là đầu năm 1998, cô cùng với chồng quyết định mở trường. Những khó khăn chồng chất từ cơ sở vật chất tới tiếp thị lớp học. Cái tên "dạy nghề sinh vật cảnh" trong thời đểm ấy mới mẻ với người ta quá. Lớp học chỉ lèo tèo dăm bảy học viên. Thầy cô thì chủ yếu là những nghệ nhân nặng lòng với "chim, hoa, cây cảnh". Không nản lòng, cô quyết định khuếch trương thương hiệu sinh vật cảnh Việt Nam bằng cách không ngừng học hỏi bè bạn quốc tế. Trong các dịp đi du lịch Á, Âu, cô đến tham những mô hình đào tạo, mô hình kinh doanh sinh vật cảnh nổi tiếng, tham khảo từ họ để rút kinh nghiệm. Với cách làm như vậy, chỉ sau một vài năm cô có được nhiều vốn kiến thức, nhiều tài liệu quý giá về lĩnh vực sinh vật cảnh.
Nhận thấy nhu cầu chơi sinh vật cảnh trong nước ngày càng có xu hướng tăng lên, ngày càng có nhiều người thích thú với việc sản xuất - kinh doanh hoa, cây kiểng,... cô mạnh dạn đầu tư mở rộng quy mô trường học, đổi mới trang thiết bị, giáo trình, tài liệu, bổ sung nhiều lớp học nâng cao...
Đến hôm nay, trải qua 10 năm đào tạo, Trường bonsai Thanh Tâm của vợ chồng cô đã đào tạo được hơn 40 khóa học, thu hút hàng ngàn học viên trong và ngoài nước. Mô hình đào tạo nghề sinh vật cảnh của vợ chồng cô được nhà nước đánh giá rất cao và khuyến khích nhân rộng ở các địa phương trong cả nước. Tâm sự với chúng tôi, cô chia sẻ: "Việc đào tạo con người là việc làm rất khó khăn. Cái quan trọng then chốt là phải có được lòng đam mê, và tinh thần chịu học hỏi. Muốn có được thành công từ bất cứ lĩnh vực nào cũng cần đạt tới sự chuyên nghiệp, mà ngành sinh vật cảnh thì lại càng đòi hỏi tính chuyên nghiệp cao vì nó không những là một ngành kinh tế mà còn là một thú chơi, một nghệ thuật mang nhiều ý nghĩa nhân văn sâu sắc nữa. Chúng tôi hi vọng, bằng sự thiết tha với nghề nghiệp, nhiều học viên của trường sẽ nảy nở ý tưởng để sản phẩm sinh vật cảnh Việt Nam ngày càng được bạn bè quốc tế trân trọng và đánh giá cao trong quá trình hội nhập".
Những kỹ sư làm sinh vật cảnh
Rời Trung tâm dạy nghề bonsai Thanh Tâm, chúng tôi lội ngược về quận 3 vì đã hẹn với một "nữ tướng sinh vật cảnh" khác là kỹ sư – Phó Chủ tịch hội Sinh Vật Cảnh, Đội trưởng đội Công viên cây xanh quận 3.Tiếp chúng tôi tại phòng làm việc, cô Anh Thư thân mật kể về quá trình đến với ngành sinh vật cảnh: "Tôi đến với sinh vật cảnh từ lúc bé, cha tôi mê mấy cái cây kiểng lắm. Ông cho tôi đi học trường Nông nghiệp với ước mơ sau này có thể giúp ích cho cô con nông dân phát triển ngành kinh tế còn nhiều lạc hậu. Năm 1981, tôi tốt nghiệp Đại học và được phân về Công ty cây xanh quận 3, TP. HCM. Mới đây, quận thành lập Hội Sinh Vật Cảnh, anh em họ tín nhiệm, nên tôi về Hội, kiêm phụ trách công việc kỹ thuật chuyên môn cho các nhà vườn, tư vấn cho các công trình cây xanh đô thị trong địa bàn quận".
Nói về những trăn trở trong công việc, cô Thư san sẻ: "Khó khăn lớn nhất chính là quỹ đất dành cho sinh vật cảnh trong quận còn quá ít ỏi. Quận 3 là quận nội thành, dân số đông. Nhà cửa chủ yếu là nhà cao tầng, ít có không gian bỏ trống vì thế chỉ có thể tận dụng những khoảng trống ở các biệt thự và các khu vui chơi công cộng để phát triển các mảng cây xanh và sinh vật cảnh. Một trăn trở lớn nhất mà chúng tôi cũng như tất cả mọi anh em trong ngành Môi trường ở thành phố đều băn khoăn là làm sao để cải thiện được dòng nước dơ ở kênh Nhiêu Lộc, biến hai ven kênh thành những vùng trồng hoa kiểng, cây kiểng. Nếu làm được như thế, thành phố sẽ có những "điểm nhấn xanh" rất tuyệt diệu cho quang cảnh đô thị và chắc chắn nó sẽ đem lại nguồn lợi lớn cho ngành du lịch.
Người cuối cùng mà chúng tôi hẹn gặp là Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan. Khi chúng tôi liên hệ qua điện thoại thì được biết cô đang công tác tại Đà Nẵng. Vì thế, cuộc trò chuyện với cô được tiến hành qua một email phỏng vấn rất rõ ràng và thân thiện:
PV: Thưa cô Lan! Được biết cô là Chi hội trưởng Chi hội Xương rồng TP.HCM, cô có thể kể một vài kỷ niệm cũng như duyên cớ nào đã đưa cô đến với ngành sinh vật cảnh?Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan: Trước đây tôi công tác ở Viện Kinh tế TP HCM, năm 2005, tình cờ trong một lần tham dự Hội Hoa xuân, tôi gặp một số người bạn say mê cây cảnh bonsai và hoa lan, họ mời tôi về làm việc ở Trung tâm Nghiên cứu - Dịch vụ Sinh Vật Cảnh. Năm 2006, tôi được mời về giảng kinh tế sinh vật cảnh ở Vĩnh Long.Tôi cấp tốc tìm tài liệu chuyên ngành để biên soạn giáo trình. Cuối năm 2006, tôi hoàn thành cuốn sách Kinh tế Sinh Vật Cảnh. Và bắt đầu từ đó, tôi gắn bó với ngành sinh vật cảnh.
PV: Ý tưởng nào, khiến cô tìm hiểu về cây xương rồng và việc thành lập chi hội xương rồng TP HCM diễn ra như thế nào thưa cô?
Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan: Khi lục tìm các thông tin để biên soạn giáo trình Kinh tế Sinh Vật Cảnh, tôi phát hiện ra ở một số quốc gia khác, cây xương rồng và cây mọng nước nói chung rất được chú ý. Trong khi đó, ở nước ta, với điều kiện khí hậu rất thuận lợi thì nó lại chưa được quan tâm lắm. Cho đến năm 2006, theo như tôi biết thì cả nước mới chỉ có một Chi hội Xương rồng ở TP Cần Thơ. Tôi bàn bạc với các anh em trong ngành sinh vật cảnh, nên thành lập ở TP Hồ Chí Minh một Chi hội xương rồng. Cuối năm 2006, chi hội Xương rồng TP HCM được thành lập.
PV: Kiêm nhiệm công việc ở hai ba nơi, rồi còn thỉnh giảng ở các trung tâm dạy nghề, các trường đại học, bận rộn luôn luôn như vậy cô làm thế nào mà sắp xếp được thời gian cho công việc và cho gia đình? Hoạt động trong lĩnh vực sinh vật cảnh như thế, cô có được mọi người trong gia đình có ủng hộ hay không?
Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan: Gia đình tôi thì hết lòng ủng hộ, hơn nữa đâu phải chỉ có một mình tôi làm. Các anh em trong chi hội Xương rồng cũng như bạn bè yêu thích cây hoa cảnh cũng giúp đỡ nhiều lắm lắm. Còn cân bằng giữa gia đình và công việc thì cũng tuỳ theo quan điểm của mỗi người thôi. Sau một ngày làm việc, nghiên cứu, ngắm nhìn những vườn hoa xương rồng, thành quả của mình và anh em chắt chiu, gầy dựng, nghĩ về những người thân yêu… Đó cũng có thể coi là một cách dành thời gian cho gia đình, và là những giờ giải lao thoải mái nhất.
PV: Vâng, nhân ngày Phụ nữ Việt Nam (20-10), cô có nhắn nhủ điều gì tới những người bạn trẻ ngày nay không, đặc biết là những chị, em theo đuổi lĩnh vực kinh tế sinh vật cảnh?
Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan: Nếu được thay mặt các cô, các chị đi trước, tôi chúc các bạn trẻ luôn khoẻ mạnh, vui vẻ hồn nhiên. Ngành kinh tế sinh vật cảnh ở nước ta đang có rất nhiều cơ hội để phát triển, còn rất nhiều lĩnh vực đang bỏ ngỏ, chờ đón tài năng và tâm huyết của các bạn. Mong các bạn thành công!
PV: Vâng! Xin cảm ơn cô Lan, thay mặt BCN Website, chúc cô luôn khỏe mạnh, công tác tốt và gặt hái được nhiều thành công hơn nữa.
Văn Tiệp, Thủy Nguyên
