TP. Hồ Chí Minh: Có một làng hoa đang hồi sinh
Ở Sài Gòn, sẽ không khó lắm nếu bạn hỏi đường đến Làng hoa Gò Vấp. Bởi đơn giản, địa danh này đã có tự bao đời. Những năm đầu thập niên 90 được xem là thời kỳ hoàng kim của Làng hoa Gò Vấp...
Cuối thập niên 90, trước những tác động tiêu cực của quá trình đô thị hóa, Làng hoa Gò Vấp dần dần biến thành làng nhậu, làng cà phê, xung quanh nó là hàng loạt xí nghiệp, cao ốc mọc lên như nấm... Làng hoa lay lắt sống, có giai đoạn tưởng chừng như cái tên Làng hoa Gò Vấp chỉ còn là hoài niệm.Trước thực trạng như vậy, những nghệ nhân từng gắn bó với làng hoa cùng những người yêu hoa đã quyết tâm cứu lấy thương hiệu vang bóng một thời. Vào tháng 1/2007, với sự hỗ trợ của UBND và Hội Nông dân quận Gò Vấp, một số hộ chuyên sản xuất – kinh doanh cây kiểng Gò Vấp đã tự nguyện góp vốn thành lập HTX Sản xuất – Thương mại - Dịch vụ Hoa kiểng Gò Vấp.
Những lần tham gia các chợ phiên, hội thảo SVC, khấp khởi lắm khi đâu đâu ai cũng kháo nhau: Làng hoa Gò Vấp đang dần hồi sinh... Thế nhưng đến Gò Vấp thời gian này, đỏ mắt cũng không nhìn thấy nhành hoa, chứ đừng nói chi một làng hoa. Hỏi mới hay, thì ra làng hoa chỉ xuất hiện một lần duy nhất trong năm đó là dịp Tết.
Đi dạo quanh HTX chợt nhận ra những điều người ta kháo nhau quả không sai, đúng là một làng hoa đang thực sự hồi sinh, nhưng có điều là nó đang chuyển mình theo một hướng khác. Làng hoa bây giờ đã trở thành... làng kiểng. Lý giải cho sự chuyển mình này, ông Trần Thế Hùng – chủ nhiệm HTX Hoa kiểng Gò Vấp cho biết: "Việc trồng cây kiểng và bonsai vừa tiết kiệm được đất trồng – một yếu tố vô cùng quan trọng trong thời buổi "tấc đất hơn tấc vàng" - vừa có giá trị kinh tế rất cao nên HTX đã khuyến khích các xã viên chú trọng trồng hai chủng loại này". Và trên thực tế, hiện nay trong giới chơi kiểng, nhắc đến Làng hoa Gò Vấp là người ta nghĩ ngay đến cây kiểng và bonsai.
Tuy mới thành lập và đi vào hoạt động chưa được 3 năm, nhưng HTX Hoa kiểng Gò Vấp đã thực sự đóng vai trò nòng cốt trong việc vực dậy một làng nghề truyền thống. Bên cạnh việc vận động, khuyến khích các xã viên, hội viên chuyển đổi ngành nghề nhằm phục hồi lại làng hoa, nơi đây còn là cầu nối giữa xã viên với thị trường tiêu thụ. HTX cũng thường xuyên tổ chức các chợ phiên như một cách "tiếp thị" tên tuổi làng hoa của mình. Ngoài ra, nơi đây còn được ví như một "điểm hẹn" để khách tứ phương có thể tham quan, giao lưu, trao đổi kinh nghiệm sản xuất với nhau.Ông Hùng cho biết thêm, HTX đã đứng ra làm lễ kết nghĩa với 3 vùng hoa đang phát triển mạnh nhằm giao lưu, trao đổi, học hỏi. Thứ nhất là vùng hoa chợ Lách (Bến Tre) – nơi nổi tiếng với các loại kiểng như bonsai, mai vàng, hoa kiểng cung cấp cho công trình. Thứ hai là làng hoa Sa Đéc (Đồng Tháp) là nơi chuyên cung cấp hoa trang trí nội thất, hoa tươi. Và thứ 3 là vùng hoa Đà Lạt, vốn nổi tiếng là thị trường cung cấp hoa tươi cho cả nước lẫn nước ngoài.
Đề cập tới những thành tựu đạt được trong thời gian qua, ông Hùng hồ hỡi nói: "Hiện HTX có 32 xã viên, có 11 xã viên là Nghệ nhân Sinh vật cảnh do Hội Sinh vật cảnh thành phố phong tặng. Những nghệ nhân tên tuổi phải kể đến như Lê Quang Vinh, Nguyễn Văn Hưỡu, Lý Văn Lợi, Nguyễn Văn Lý... Cả làng hoa có trên dưới 60 dịch vụ mua bán hoa kiểng. Ngoài ra, làng hoa cũng chú trọng trồng hoa thời vụ, tức là trồng hoa vào dịp Tết... Về thu nhập, nếu trừ chi phí xong xuôi, bình quân mỗi hộ thu từ 100-150 triệu đồng/năm. Làng hoa Gò Vấp tự hào là một trong những thị trường cung cấp cây kiểng và bonsai cho cả nước. Thị trường thu hút nhất là miền Bắc, các tỉnh thuộc ĐBSCL và đặc biệt là thị trường thành phố HCM".
Tuy nhiên, ông Hùng cũng tỏ ra lo lắng không kém khi đề cập đến tình hình xuất khẩu cây, hoa kiểng. Bởi theo ông, hiện tại Làng hoa Gò Vấp vẫn chưa đủ sức để hướng ra thị trường nước ngoài, nhưng ông nhấn mạnh trong tương lai gần, làng hoa sẽ cố gắng đem sản phẩm của mình giới thiệu với bạn bè quốc tế. Cụ thể là bên Trung tâm hỗ trợ tư vấn Nông Nghiệp đồng ý sẽ giới thiệu khách hàng nước ngoài cho HTX. Đồng thời các xã viên cũng đang nghiên cứu, tìm hiểu và tiến hành sản xuất loại bonsai nhỏ - loại cây kiểng được khách hàng ngoài nước rất ưa chuộng.Trên bước đường hồi sinh, bên cạnh những mặt thuận lợi, thì làng hoa Gò Vấp cũng đối đầu với không ít khó khăn. Trước hết là về diện tích đất trồng trọt. Mặc dù diện tích cây kiểng chiếm tới 20 ha trong tổng số 40 ha đất dành cho nông nghiệp trên toàn quận, nhưng như thế vẫn không thể giải quyết tình trạng thiếu hụt đất. Ông Dư Hữu Đức – trưởng Ban kiểm soát HTX tâm sự: "Làng hoa Gò Vấp hiện nay vẫn còn gặp nhiều khó khăn, nhất là về đất đai, có lẽ phải chờ khi nào việc quy hoạch đâu vào đó, thì làng hoa mới đi vào hoạt động ổn định được...". Ông cũng cho biết thêm: "Theo quy hoạch của Quận, toàn bộ diện tích còn lại của làng hoa Gò Vấp sẽ được giao cho HTX sử dụng để xây dựng khu trưng bày, mua bán hoa, cây cảnh, vật tư ngành trồng kiểng giữa TP.HCM với các địa phương trong khu vực".
Bên cạnh khó khăn vì diện tích đất quá eo hẹp, thì vấn đề tìm nguồn vốn để phát triển làng nghề cũng nan giải không kém. Nghệ nhân Lý Văn Lợi, đồng thời là phó chủ nhiệm HTX, vốn là một người luôn lạc quan cũng không ngần ngại thổ lộ: "Để có nguồn vốn đầu tư phát triển làng hoa Gò Vấp lâu dài, trước mắt chúng tôi phải bỏ công sức làm thêm một số dịch vụ như dưỡng mai để tiếp tục với dự án dài hơi này... Nhưng không sao, bước đầu bao giờ cũng khó khăn cả, chỉ cần làm những công việc mình đam mê, một nghề mà suốt một đời mình tâm huyết, nhiêu đó cũng quá hạnh phúc rồi!". Ông Lợi với khuôn mặt phấn khởi vừa mân mê cành bonsai trong vườn vừa tươi cười nói.
Có thể cảm nhận Làng hoa Gò Vấp hôm nay đang nỗ lực từng ngày để vươn vai đứng dậy. Mặc dù còn gặp nhiều khó khăn, nhưng với bước khởi đầu như vậy đã là một tín hiệu đáng mừng, và có thể xem đó như một động lực để chúng ta có quyền hy vọng vào một ngày không xa, Làng hoa Gò Vấp sẽ mau chóng tìm lại thương hiệu vang bóng một thời và còn tiến xa hơn nữa...